Uitvoeringsbesluit (EU) 2016/707 van de Commissie van 10 mei 2016 voor de goedkeuring, overeenkomstig artikel 19 van Verordening (EG) nr. 1008/2008, van gewijzigde verkeersverdelingsregels voor de Parijse luchthavens Charles-de-Gaulle, Paris Orly en Paris Le Bourget (Kennisgeving geschied onder nummer C(2016) 2635) (Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)
DE EUROPESE COMMISSIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
Gezien Verordening (EG) nr. 1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 24 september 2008 inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap1, en met name artikel 19, lid 3,
(1) Bij brief van 28 september 2015 hebben de Franse autoriteiten de Commissie overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 in kennis gesteld van een voorstel tot wijziging van de regels die momenteel zijn vastgesteld in het decreet van 15 november 1994 inzake de verdeling van het intracommunautaire luchtverkeer binnen het luchthavensysteem van Parijs (hierna „de geplande wijzigingen” genoemd)2. Bij brief van 10 november 2015 heeft de Commissie om aanvullende inlichtingen verzocht, waarop de Franse autoriteiten bij brief van 30 november 2015 hebben geantwoord.
(2) De Commissie heeft op 2 december 2015 een samenvatting van de geplande wijzigingen gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie en de belanghebbenden uitgenodigd eventuele opmerkingen in te dienen3.
(3) De stad Parijs wordt bediend door de luchthavens Charles-de-Gaulle, Orly en Le Bourget; de verkeersverdeling voor deze drie luchthavens is geregeld bij het besluit van 15 november 1994.
(4) Naar aanleiding van een klacht heeft de Commissie bij Beschikking 95/259/EG4 verklaard dat de verkeersverdelingsregels voor het Parijse luchthavensysteem die zijn uiteengezet in het Franse decreet van 15 november 1994 verenigbaar zijn met Verordening (EEG) nr. 2408/92 van de Raad5. Die verordening is inmiddels ingetrokken en vervangen door Verordening (EG) nr. 1008/2008. Voorwaarde voor het besluit van de Commissie was dat het decreet werd gewijzigd zoals aangegeven in het besluit. De Franse autoriteiten hebben voldaan aan deze voorwaarde door het decreet te wijzigen op 1 maart 1996.
(5) Het decreet van 15 november 1994, zoals gewijzigd (hierna „het decreet van 1994” genoemd) is alleen van toepassing op het luchtverkeer binnen de EER. In dit decreet is bepaald dat niet-geregelde vluchten naar en van EER-luchthavens met een luchtvaartuig met een capaciteit van hoogstens 25 stoelen die niet afzonderlijk aan het publiek worden aangeboden, hetzij rechtstreeks door de luchtvaartmaatschappij, hetzij onrechtstreeks, van/naar Le Bourget moeten vliegen. Alle andere vluchten binnen de EER mogen van/naar Charles-de-Gaulle en Orly vliegen. De toegang tot Orly is beperkt tot vier dagelijkse vluchten op routes tussen Orly en andere luchthavens in de EER gedurende bepaalde perioden van de dag. De beperking voor Orly geldt niet tijdens piekuren indien de vluchten worden uitgevoerd met een luchtvaartuig met een bepaalde minimumgrootte.
(6) De geplande wijzigingen van de bestaande verkeersverdelingsregels voor de luchthavens van Parijs hebben tot gevolg dat de huidige beperkingen voor de luchthaven van Orly die nu zijn vastgesteld in de artikelen 4 en 5 van het decreet van 1994, dat volledig wordt geciteerd in deel I van Beschikking 95/259/EG, worden opgeheven; deze beperkingen hebben betrekking op de dagelijkse frequenties, maar houden ook verband met de grootte van de luchtvaartuigen op de luchthaven van Orly.
(7) Deze specifieke beperkingen voor Orly hadden tot doel de beperkte capaciteit op deze luchthaven optimaal te benutten en te voorkomen dat luchtvaartmaatschappijen meer dan vier frequenties zouden uitvoeren op een bepaalde route; hierdoor werd het gebruik van slots voor verschillende bestemmingen aangemoedigd. De beperkingen hadden ook tot doel de schaarse slots optimaal te benutten door te verbieden luchtvaartuigen onder een bepaalde grootte te gebruiken op routes die genoeg passagiers aantrokken om het gebruik van grotere luchtvaartuigen te rechtvaardigen, hetgeen soms gebeurt om aan de eisen inzake het gebruik van slots te voldoen. De minimumgrootte was vastgesteld op basis van het passagiersverkeer op een bepaalde route.
(8) Volgens de Franse autoriteiten zijn deze beperkingen niet langer nodig. De Franse autoriteiten lijken tevreden met het actuele gebruik van de slots op Orly; zij hebben aangegeven dat het gebruik van de slots op natuurlijke wijze geoptimaliseerd is sinds de invoering van het decreet van 1994. Aangezien alle slots op Orly op dit ogenblik worden gebruikt, zijn de mogelijkheden voor andere diensten om slots te verwerven op deze luchthaven zeer beperkt. De exploitanten hebben ingezien dat het ook in hun eigen belang is om grote luchtvaartuigen te gebruiken om de capaciteit — en dus ook het gebruik van hun slots — maximaal te benutten; dit bevordert ook de optimale benutting van de capaciteit op de luchthaven van Orly.
(9) De geplande wijzigingen hebben ook gevolgen voor de overige bepalingen van het decreet van 1994: ze breiden de geldigheid van de verkeersverdelingsregels, die momenteel alleen voor intra-EER-vluchten gelden, uit tot extra-EER-vluchten. Dit wordt nader toegelicht in de volgende twee alinea's.
(10) Le Bourget ontvangt alleen niet-geregelde vluchten met luchtvaartuigen met een capaciteit van hoogstens 25 stoelen die niet individueel worden aangeboden aan het publiek. De geplande wijzigingen zullen tot gevolg hebben dat extra-EER-verkeer op geregelde vluchten met luchtvaartuigen met 25 stoelen of meer die individueel aan het publiek worden aangeboden, hetzij rechtstreeks door de luchtvaartmaatschappij, hetzij onrechtstreeks, niet meer gebruik mag maken van Le Bourget. De bevoegde minister kan in gerechtvaardigde gevallen uitzonderingen toestaan op de bovengrens van het aantal stoelen. Nu gelden deze beperkingen alleen voor intra-EER-vluchten.
(11) Alle andere vluchten moeten gebruikmaken van Orly en Charles-de-Gaulle. De geplande wijzigingen hebben tot gevolg dat het extra-EER-verkeer wordt beperkt tot niet-geregelde vluchten met luchtvaartuigen met hoogstens 25 stoelen, tenzij de stoelen individueel aan het publiek worden aangeboden, of — wanneer hiervoor toestemming wordt verleend — tenzij het luchtvaartuig in kwestie passagiers vervoert die een aansluitende vlucht zullen nemen. Dit stemt overeen met de bestaande beperkingen voor intra-EER-vluchten6.
(12) De Franse autoriteiten gaan ervan uit dat de wijzigingen de hierna uitgelegde gevolgen zullen hebben voor de verkeersverdeling7:
(13) De Franse autoriteiten hebben uitgelegd dat de bij het decreet van 1994 opgelegde beperkingen met betrekking tot luchtvaartuigen met hoogstens 25 stoelen die niet aan het publiek worden aangeboden (artikel 6 van het decreet), gerechtvaardigd zijn omdat de beperkte capaciteit op Charles-de-Gaulle en Orly optimaal moet worden benut. Om dit te bereiken moest volgens de Franse autoriteiten gebruik worden gemaakt van een homogeen luchtvaartuigtype, waardoor regelmatige vliegbewegingen op identieke afstanden en met identieke intervallen mogelijk worden. Kleinere en dus potentieel tragere luchtvaartuigen verstoren de regelmaat omdat er meer afstand en tijd nodig is tussen de vliegbewegingen. Deze niet-geregelde vluchten met luchtvaartuigen met hoogstens 25 stoelen die niet individueel aan het publiek worden aangeboden, moeten daarom plaatsvinden op Le Bourget, om de regelmaat niet te verstoren.
(14) Niet-geregelde vluchten met luchtvaartuigen met een capaciteit van hoogstens 25 stoelen die wel individueel worden aangeboden aan het publiek, moeten daarentegen plaatsvinden op Orly en Charles-de-Gaulle. Volgens de Franse autoriteiten is dit toe te schrijven aan het feit dat Le Bourget, om redenen die in de volgende alinea worden toegelicht, geen vluchten aanvaardt die aan het publiek worden aangeboden. Aangezien het om een beperkt aantal vluchten gaat, worden ze niet als storend beschouwd op Orly en Charles-de-Gaulle, voor zover een beschikbaar ad-hoc slot kan worden gevonden.
(15) Wat betreft het verkeer dat wel wordt aanvaard op Le Bourget, hebben de Franse autoriteiten verklaard dat ervoor gekozen is om deze luchthaven voor te behouden aan zakenvluchten, general aviation, en bepaalde internationale lucht- en ruimtevaartshows. De luchthaveninfrastructuur is aangepast aan dit soort activiteiten; om ook commerciële vluchten, geregelde vluchten of niet-geregelde vluchten met grote luchtvaartuigen mogelijk te maken op Le Bourget, zouden investeringen in de infrastructuur moeten worden gedaan. Geregelde vluchten en vluchten met grote luchtvaartuigen zouden ook gevolgen hebben voor de omwonenden.
(16) Volgens de Franse autoriteiten gelden de bovenvermelde overwegingen, die relevant zijn voor alle betrokken luchthavens, ook voor verkeer van en naar niet-EER-landen. Dit verkeer is sterk toegenomen sinds de inwerkingtreding van het decreet van 1994 omdat nieuwe overeenkomsten voor luchtdiensten geleid hebben tot een grote mate van liberalisering van dit verkeer. De Franse autoriteiten verklaren dan ook dat het noodzakelijk is om de bovenvermelde beperkingen toe te passen op alle verkeer.
(17) Alvorens de geplande wijzigingen in te dienen bij de Commissie, hebben de Franse autoriteiten een raadpleging gehouden8:
(18) Voorafgaand aan de openbare raadpleging hebben de Franse autoriteiten mondeling de luchtvervoersverenigingen FNAM (Fédération Nationale de l'Aviation Marchande), SCARA (Syndicat des Compagnies Aériennes Autonomes) en EBAA (European Business Aviation Association) geraadpleegd; deze hebben hun steun uitgesproken voor de geplande wijzigingen, met name gelet op de consequente behandeling van intra- en extra-EER-vluchten.
(19) De Franse autoriteiten hebben opmerkingen ontvangen van drie belanghebbende partijen; met deze opmerkingen is rekening gehouden in de ontwerptekst.
(20) In het initiële ontwerp was een bepaling opgenomen die het mogelijk niet-geregelde vluchten met luchtvaartuigen met een capaciteit van hoogstens 25 stoelen uit te voeren op Orly en Charles-de-Gaulle als deze vluchten doorgaande passagiers vervoeren, zonder dat hiervoor eerst een afwijking moest worden verkregen. Deze bepaling werd afgewezen door aéroports de Paris (ADP), en is vervolgens uit het ontwerp geschrapt. Algemene toegang van dergelijke vluchten tot de luchthavens van Orly en Charles-de-Gaulle werd geacht een nadelig effect te hebben op het geregelde verkeer op deze luchthavens.
(21) In reactie op de publicatie van een samenvatting van de geplande wijzigingen in het Publicatieblad van de Europese Unie heeft de Commissie opmerkingen ontvangen van één belanghebbende partij.
(22) Deze belanghebbende partij voerde aan dat de beperking op het type vluchten dat mag worden verricht van/naar Le Bourget buitensporig is en ingaat tegen de belangen van de consumenten, de regio en de luchthaven. Deze partij wees er ook op dat geen studie is uitgevoerd om het effect van de geplande wijzigingen op de economie en het luchtverkeer te beoordelen, in vergelijking met de huidige verkeersverdelingsregels.
(23) Zij beweerde dat het onderscheid op basis van geregelde of niet-geregelde vluchten en de grootte van het luchtvaartuig arbitrair en niet-gerechtvaardigd is. Zij voerde ook aan dat de nieuwe regels konden worden geïnterpreteerd als een poging om een verschuiving van het luchtverkeer teweeg te brengen van Le Bourget, waar de terminaldiensten door zeven onafhankelijke exploitanten worden verricht, naar Charles-de-Gaulle en Orly, waar de terminaldiensten door een monopolie worden verricht.
(24) Ten slotte voerde deze partij ook aan dat het raadplegingsproces discriminerend was. Zij beweerde dat zij, in tegenstelling tot andere belanghebbenden, niet was uitgenodigd op de vergaderingen waar de geplande wijzigingen werden besproken en geëvalueerd. Om die reden kon zij alleen schriftelijk opmerkingen maken.
(25) In artikel 19, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 is bepaald dat een lidstaat, na overleg met de belanghebbende partijen, de verdeling van het luchtverkeer tussen luchthavens mag regelen zonder discriminatie tussen bestemmingen in de Gemeenschap of discriminatie op grond van nationaliteit of identiteit van de luchtvaartmaatschappij, voor zover die luchthavens voldoen aan de hierna vermelde voorwaarden:
(26) Voorts moet de verdeling van het luchtverkeer tussen de betrokken luchthavens in overeenstemming zijn met de beginselen van evenredigheid en transparantie en op objectieve criteria gebaseerd zijn.
(27) Op grond van artikel 19, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1008/2008 dient een lidstaat de Commissie in kennis te stellen van zijn voornemen om de verdeling van het luchtverkeer te regelen of om een bestaande verkeersverdelingsregel te wijzigen. Voorts is bepaald dat de Commissie de toepassing van artikel 19, lid 2, dient te onderzoeken en, binnen zes maanden na ontvangst van de kennisgeving en na advies te hebben gevraagd aan het bij artikel 25 van Verordening (EG) nr. 1008/2008 opgerichte comité, dient te beslissen of de lidstaat de maatregelen mag toepassen. Ten slotte is bepaald dat de Commissie haar besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie dient te publiceren en dat de maatregelen niet mogen worden toegepast alvorens de goedkeuring van de Commissie is gepubliceerd.
(28) De wijzigingen brengen verandering in de verkeersverdelingsregels voor de luchthavens van Parijs door het toepassingsgebied van de bestaande regels uit te breiden tot extra-EER-vluchten; dit heeft tot gevolg dat de toegang van bepaalde types vluchten van/naar elk van de luchthavens wordt beperkt.
(29) Dit is een wijziging van de bestaande verkeersverdelingsregels in de zin van artikel 19, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1008/2008. Deze bepaling is niet beperkt tot verkeer in de EU of (met het oog op de opname van de verordening in de EER-overeenkomst) in de EER. Uit hoofde van een aantal overeenkomsten met bepaalde derde landen die momenteel van toepassing zijn, zoals de overeenkomsten met de Zwitserse Bondsstaat of de Verenigde Staten van Amerika, mogen luchtvaartmaatschappij uit de Unie en luchtvaartmaatschappijen uit deze derde landen vluchten uitvoeren tussen elk punt in de Unie en het grondgebied van het desbetreffende derde land. Ten slotte heeft het Hof geoordeeld dat luchtvaartmaatschappijen van een lidstaat die een tweede vestiging hebben in een andere lidstaat zonder enige vorm van discriminatie gebruik mogen maken van de rechten die voortvloeien uit bilaterale overeenkomsten die zijn gesloten door deze tweede lidstaat9.
(30) Een andere wijziging van de huidige verkeersverdelingsregels, in de zin artikel 19, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1008/2008, zit in het feit dat bepaalde beperkingen met betrekking tot de luchthaven van Orly worden opgeheven, zoals uitgelegd in overweging (11).
(31) De Commissie merkt op dat de Franse autoriteiten een officiële openbare raadpleging hebben gehouden, die op 19 mei 2015 is aangekondigd. Alle belanghebbende partijen werden verzocht hun opmerkingen in te dienen. De Commissie beschikt niet over aanwijzingen dat de antwoorden niet in aanmerking zijn genomen door de Franse autoriteiten. Integendeel, zij merkt op dat de ontwerpregels zijn gewijzigd naar aanleiding van de raadpleging. De Commissie is dan ook van oordeel dat de belanghebbenden op passende wijze zijn geraadpleegd, zoals voorgeschreven bij artikel 19, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1008/2008.
5.2NALEVING DOOR DE DRIE LUCHTHAVENS IN KWESTIE VAN DE CRITERIA DIE ZIJN VASTGESTELD IN ARTIKEL 19, LID 2, EERSTE ALINEA, VAN VERORDENING (EG) Nr. 1008/2008
(32) De Commissie stelt tot haar tevredenheid vast dat de drie luchthavens in kwestie, Orly, Charles-de-Gaulle en Le Bourget, voldoen aan de eisen van artikel 19, lid 2.
(33) Deze luchthavens bedienen de agglomeratie Parijs. Ze zijn goed bereikbaar over de weg en met het openbaar vervoer, in ongeveer 35 minuten tot een uur. De luchthavens zijn met elkaar en met de stad Parijs verbonden via frequent en betrouwbaar openbaar vervoer en bieden de noodzakelijke diensten aan luchtvaartmaatschappijen, namelijk luchtverkeersleiding, grondafhandeling en passagiersafhandeling.
(34) De wijziging van de regels zou geen enkele vorm van discriminatie tussen bestemmingen in de Unie of op grond van de nationaliteit of identiteit van luchtvaartmaatschappijen tot gevolg hebben.
(35) De wijzigingen zijn dan ook in overeenstemming met de criteria van niet-discriminatie als bedoeld in artikel 19, lid 2.
(36) De afschaffing van de beperkingen met betrekking tot Orly heeft gewoon tot gevolg dat bestaande beperkingen worden opgeheven, zonder nieuwe te creëren. De beperkingen waren ingevoerd om luchtvaartmaatschappijen aan te moedigen hun slots voor verschillende bestemmingen te gebruiken en om te vermijden dat zij te kleine luchtvaartuigen zouden gebruiken op routes met veel passagiersverkeer, alleen maar om aan de eisen inzake slotgebruik te voldoen. Gezien de omstandigheden die omschreven zijn in overweging 8, zijn deze regels overbodig geworden.
(37) De geplande wijzigingen zullen leiden tot de volgende nieuwe beperkingen:
(38) Zoals eerder al vermeld, beweert een belanghebbende partij dat de beperkingen buitensporig zijn. De Commissie is het hier niet mee eens. De verkeersverdelingsregels hebben twee doelen:
(39) Het lijkt erop dat het plan van de Franse autoriteiten om een onderscheid te maken op basis van het type vluchten (geregeld of niet-geregeld), de manier waarop de stoelen worden aangeboden en de grootte van het luchtvaartuig, geschikt is om de vooropgestelde doelstellingen te bereiken.
(40) De maatregel lijkt ook niet verder te gaan dan wat nodig is om die doelstellingen te verwezenlijken.
(41) Wat betreft het feit dat bepaalde extra-EER-vluchten volgens het plan worden voorbehouden aan de luchthavens Charles-de-Gaulle en Orly, zijn er geen aanwijzingen dat dit gedaan is om voordelen op te leveren voor het bedrijf dat deze luchthavens uitbaat (ADP), in plaats van om de bovenvermelde optimalisering te bereiken. In deze context merkt de Commissie ook op dat de Franse autoriteiten oorspronkelijk van plan waren om kleine luchtvaartuigen met doorgaande passagiers algemene toegang te verlenen tot Orly, een oplossing die door ADP zelf werd afgewezen.
(42) De Commissie is dan ook van oordeel dat de geplande wijzigingen objectief gerechtvaardigd en evenredig zijn.
(43) De geplande wijzigingen zijn gebaseerd op objectieve criteria (grootte van het luchtvaartuig en type dienst, zoals hierboven uiteengezet) en zijn noodzakelijk om de bovengenoemde doelstellingen van de verkeersverdelingsregels te bereiken.
(44) Ten slotte zullen de geplande wijzigingen worden bekendgemaakt, zoals de regels die momenteel van toepassing zijn; ze zijn dus transparant.
(45) De Commissie concludeert dat de geplande wijzigingen van de verkeersverdelingsregels in het decreet van 15 november 1994 betreffende de verdeling van het luchtverkeer binnen het luchthavensysteem van Parijs, verenigbaar zijn met de vereisten van artikel 19 van Verordening (EG) nr. 1008/2008.
(46) De maatregelen in dit besluit zijn in overeenstemming met het advies van het raadgevend comité als bedoeld in artikel 25 van de verordening,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
Artikel 2
-
PB L 293 van 31.10.2008, blz. 3
(terug) -
Het is de bedoeling de relevante wijzigingen door te voeren via een nieuw decreet ter vervanging van het decreet van 1994.
(terug) -
PB C 400 van 2.12.2015, blz. 4.
(terug) -
Beschikking 95/259/EG van de Commissie van 14 maart 1995 inzake een procedure op grond van Verordening (EEG) nr. 2408/92 van de Raad (Zaak VII/AMA/9/94 — Franse regels voor de verdeling van het luchtverkeer voor het luchthavensysteem van Parijs) (PB L 162 van 13.7.1995, blz. 25).
(terug) -
Verordening (EEG) nr. 2408/92 van de Raad van 23 juli 1992 betreffende de toegang van communautaire luchtvaartmaatschappijen tot intracommunautaire luchtroutes (PB L 240 van 24.8.1992, blz. 8), ingetrokken bij artikel 27 van Verordening (EG) nr. 1008/2008 (herschikking).
(terug) -
Onder de huidige regels, die alleen van toepassing zijn op intra-EER-vluchten, gebeurt de gunstiger behandeling van aansluitende vluchten niet automatisch; hiervoor moet een afwijking worden verleend.
(terug) -
Toegelicht in een brief van de Franse autoriteiten van 30 november 2015.
(terug) -
Nader toegelicht in een brief van de Franse autoriteiten van 30 november 2015.
(terug) -
Zaal C-467/98, Commissie tegen Denemarken, C-467/98, punten 122 e.v.
(terug)